عاقبت ديديد ما صاحب خورشيد شديم
به مناسبت يلدا (شب چله)
چه زيبا و دوست داشتنی اند جشنها و مناسبت های فرهنگی که تلفيقی از اعتقادات و باورها ی مان از طرفی و پيوند انسان با طبيعت و پديده های طبيعی از طرف ديگرند. و چه جان سخت و استوارند اين يادگارهای فرهنگی. يادگارهايی که گذشتگان مان عليرغم اين همه تهاجم و تجاوز بيگانگان و بی مهری ، خصومت و تعصب "خودی ها" و عليرغم قرنها تازيانه، شمشيرو زندان آنها را در خانه ی دلها و کنج يادهايشان برايمان به ارث گذاشتند. جشنها و مناسبت های فراوانی در گذشته برگزار می شدند که بسياری از آنها از ياد برده شدند. اما نوروز و يلدا بخاطر خصلت و معنای وجودی شان و پايداری مردم در حفظ شان زنده ماندند و پا برجا. هردو ارتباط مستقيم با گردش زمين و موقعيتش نسبت به خورشيد داشته و دليلی است بر آشنايی نياکان ما با پديده های طبيعی و بنيان نهادن گاهشماری شان براساس آن. هر دو يادآور نبردی است کيهانی بين خوب و بد. نوروز جشن پيروزی تازگی و جوانی و پيشرفت است بر کهنه و جهالت و عقب ماندگی . و يلدا نيز جشن زايش مهر و روشنايی و آزادگی, و چيرگی بر تاريکی و ستم و بندگی. گرچه هنوز تا محو نهايی لشکر تاريکی راهی بس دشوار و شايد طولانی در پيش باشد، اما يلدای هرسال اميد ها و آرزوهايمان را زنده کرده و مشوق کوشش های مان برای رسيدن به آن روز موعود می باشد. تنها با تلاش همگانی و:
اگر از خواب بلند يلدا برخيزيم* ، اميد اين خواهذ بود که روزی بتوانيم با صدای رسا و بلند به همه بگوييم:
عاقبت ديديد ما صاحب خورشيد شديم *
يلدا يا شب چله از سری جشن هايی است که چون نوروز و مهرگان و سده ميراث فرهنگی مانده از دوران پيش از گسترش زرتشتيسم در سرزمين مان می باشد.به باور گذشتگان ما
مهر يا ميترا ايزد مهر و روشنايی در اين شب در غاری از درون سنگ زاده می شود . در شب يلدا افراد خانواده دور هم جمع شده و جشن می گيرند و با خوردن انواع ميوه جات و خشکبار که محصول نه ماه کار و تلاش بر روی زمين هست و گپ و فال و قصه گويی به شادی و سرور می پردازند. هندوانه (بويژه در شمال ايران)، انار، سنجد، بادام، گردو، مغز هسته زردآلو، تخم آفتاب گردان، ميوه هاى خشك (خشكبار) و كشمش از جمله اقلام سنتی سر سفره شب چله می باشند. البته اگر توان مالی خانواده اجازه بدهد که نزد بسياری اينچنين نيست و به گندم بوداده و باقلا يا عدسی پخته قناعت می کنند. در گيلان و مازندران علاوه بر اينها ازگيل (کونوس) و ازگيل خوابانده در آب نمک (آب کونوس) و همچنين نوعی گلابی جنگلی آبدار و ترش مزه که در آب نمک خوابانده شده (خوج در گيلان و اوربو در مازندران) نيز به آنها افزوده می گردد
يلدای همگان شاد باد
ماکان ساحلی
28/9/86
-----------------------
* خسرو گلسرخی: شعر خواب يلدا